Буцах

Монгол улсын төлбөрийн системийн товч танилцуулга

Эдийн засаг, санхүүгийн зах зээл дээр хийгдэж байгаа бараа бүтээгдхүүний худалдаа, үйлчилгээний төлбөрийг бэлэн мөнгөнөөс гадна бэлэн бус төлбөрийн хэрэгсэл ашиглан төлбөр тооцооны системээр дамжуулан гүйцэтгэдэг. Иймд төлбөр тооцооны систем нь эдийн засаг болон санхүүгийн зах зээлийн салшгүй чухал хэсэг нь юм.

Үндэсний төлбөр тооцоны систем гэдэг нь төлбөр тооцооны хэрэгсэлүүд, мөнгөний эргэлтийг зохицуулж байгаа банкны үйл ажиллагаа, тухайлбал, банк хоорондын төлбөр тооцооны системийн ажиллагаанаас бүрдэнэ гэж Олон улсын төлбөр тооцооны банкны Төлбөр тооцооны хорооноос тодорхойлсон байдаг. Үүнд төлбөр тооцооны системийн хууль, эрх зүйн зохицуулалт, холбогдох талуудын хэлэлцээр, хамтын ажиллагаа, техник технологийн шийдэл мөн хамрагдана.

Төв банк (Монголбанк)-ны тухай хуулийн 4.2-т “Монголбанк нь өөрийн үндсэн зорилтын хүрээнд санхүүгийн зах зээл, банкны тогтолцооны тогтвортой байдлыг хангах замаар үндэсний эдийн засгийн тэнцвэртэй хөгжилд дэмжлэг үзүүлнэ” гэж заасны дагуу төлбөрийн системийн үр өгөөжтөй, найдвартай, тасралтгүй, түргэн шуурхай ажиллагааг хангахад анхаарч ажилладаг.

Төв банк нь төлбөр тооцооны системийн үйл ажиллагаанд голлох үүрэг гүйцэтгэж, үндэсний төлбөр тооцооны системийн бодлогыг тодорхойлж, үндэсний эдийн засаг болон нийт хэрэглэгчдийн хэрэгцээг бүрэн хангасан, түргэн шуурхай, найдвартай, тасралтгүй ажиллагаатай төлбөр тооцооны системийг хөгжүүлэх зорилт тавин ажиллаж ирсэн.

1997 онд Монголбанкны нягтлан бодох бүртгэлийн системд мэдээллийн технологийн давуу талд суурилсан шинэ програм хангамж ашиглаж, банк хоорондын тооцоонд багц файлын хэлбэрийг нэвтрүүлснээр баримтаар буюу цаасаар хийдэг банк хоорондын төлбөр тооцооны ажиллагааг халж, төв банкин дахь банкуудын харилцах дансаар дамжуулан банк хоорондын төлбөр тооцоог гүйцэтгэх болсон нь төлбөрийн системийн хөгжилд шинэлэг алхам болсон.

2006 онд Дэлхийн банкнаас хэрэгжүүлсэн “Санхүүгийн чадавхийг дэмжих” төслийн хүрээнд Монголбанкны төлбөр тооцооны төв /ТТТ/-ийг байгуулснаар банк хоорондын төлбөр тооцооны гүйлгээг их дүнтэй, бага дүнтэй гэж ангилан ТТТ-өөр дамжуулан гүйцэтгэж эхэлсэн.

2009 онд банк хоорондын их дүнтэй гүйлгээний системд бодит цагийн горимоор ажиллах “Банк сүлжээ” системийг нэвтрүүлснээр банк хоорондын их дүнтэй гүйлгээг нэг бүрчлэн бодит цагийн горимоор гүйцэтгэх болсон нь төлбөр тооцооны системийн түргэн шуурхай, найдвартай ажиллагааг хангахад маш чухал үүрэгтэй шинэчлэл байсан.

2010 онд картын гүйлгээний банк хоорондын төлбөр тооцоог ТТТ-өөр дамжуулан хийх болсноор картын свитчийн систем нэвтэрч “Нэг карт-нэгдсэн сүлжээ” үйлчилгээ бүрэн утгаараа Монгол улсын иргэн бүрт хүрэх боломжтой болсон.

Банк хоорондын гүйлгээг дараахи системүүдээр дамжуулан хийж байна. Үүнд:

Зах зээл дээр шинээр үүсч байгаа санхүүгийн шинэ бүтээгдхүүн, үйлчилгээ болон мэдээллийн технологийн хөгжил, дэвшил нь төлбөрийн шинэ хэрэгсэлүүд үүсч бий болоход нилээд түлхэц болж байна.

Өнөөдрийн байдлаар Монгол улсад төлбөр тооцооны хэрэгслүүд шинээр нэвтэрч, зах зээлийн хэрэглээ нь өсөн нэмэгдсээр байна. Тухайлбал, интернет банк, мобайл банкны үйлчилгээг банкууд үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлээд амжилттай хэрэгжүүлж байна.

Банк хоорондын их, бага дүнтэй гүйлгээний системийн бүдүүвч зураг.

Монголбанк Мобайл Апп

Монголбанкны мэдээ мэдээллийг гар утсандаа цаг тухайд нь хүлээн авах боломжтой боллоо.

  • Санхүүгийн боловсролын апп

    Энэхүү аппликэйшн нь өөртөө Хуримтлал тооцоологч, Хадгалагч, Зээл тооцоологч, Mortgage, Төсөвлөгч зэрэг тооцоолууруудыг багтаасан.